Xây dựng dân dụng “quên” gạch không nung

TTH – Chủ trương khuyến khích dùng gạch không nung (GKN) mới chuyển biến trong phân khúc công trình xây dựng (CTXD) sử dụng vốn nhà nước, còn các CTXD tư nhân hầu như vẫn bỏ ngỏ.

Gạch không nung chưa được thị trường ưa chuộng

Lệch pha

Hai anh trai ở Phong Điền lên thăm vợ chồng tôi, ngang qua tuyến đường Lý Thường Kiệt, đều tròn mắt khi thấy công trình xây dựng sử dụng GKN mà theo cách nghĩ của hai anh là “nửa con, nửa thằng”, không giống gạch đỏ cũng chẳng giống bờ lô mà dưới quê hay sử dụng. Giải thích một hồi, hai anh mới ngớ người “Té mình chưa bao giờ biết về loại gạch này”. Không riêng gì hai anh ở quê tôi mà ngay cả nhiều người dân thành phố, loại gạch này vẫn còn khá xa lạ.

Mấy hôm trước, người cậu bên chồng sắp làm nhà nhờ tôi liên hệ mua vật liệu xây dựng giúp trước khi khởi công. Khi tôi tư vấn sử dụng GKN vừa rẻ vừa dễ mua thì cậu giãy nảy: “Cậu xây gạch đỏ thôi, GKN cả xóm, cả làng có ai dùng đâu mà mình dùng. Làm nhà ở cả đời ai lại dùng loại gạch ấy…”.

Thực tế đầu mùa xây dựng này, trong khi gạch nung cháy hàng, nhiều công trình phải chờ từng xe gạch để xây, giá gạch tăng chóng mặt, có thời điểm giá cao gần 3 ngàn đồng/viên; một số công trình phải dừng thi công tạm thời do thiếu gạch đỏ thì những đơn vị sản xuất GKN vẫn chỉ sản xuất cầm chừng.

Hai cơ sở sản xuất gạch, một nung, một không nung của Công ty Gạch tuynel Hương Thủy phản ánh chân thực tình trạng này. Bên lò gạch nung, máy chạy hết công suất, gạch ra lò tới đâu là bán hết tới đó, hầu như không có gạch tồn kho. Nhưng khu vực dây chuyền sản xuất GKN lại khá im lìm. Những đống gạch lớn xếp thành hàng dài nhưng chưa có đơn đặt hàng. Dây chuyền chạy không đều, mỗi tuần chỉ chạy từ 4 đến 5 ngày, thời gian còn lại công nhân trong dây chuyền được điều động sang bộ phận sản xuất gạch nung.

Cần có chính sách

Hiện trên địa bàn có nhiều đơn vị sản xuất GKN, như các công ty cổ phần: GKN Việt Nhật, Tân Thịnh, Long Thọ, Kinh doanh Nhà, Vật liệu xây dựng Số 1; DNTN Hiền Tấn HT, với tổng công suất khoảng 32 triệu viên/năm, sản lượng tiêu thụ khoảng 60-70%. Tuy nhiên, sản phẩm GKN chỉ được sử dụng trong phân khúc xây dựng có vốn nhà nước, còn phân khúc xây dựng dân dụng hầu như chỉ chuộng loại gạch đất sét nung.

Ông Lê Văn Kề, Giám đốc Công ty Gạch tuynel Hương Thủy bày tỏ: “GKN không những có nhiều ưu điểm về chất lượng mà còn tiết kiệm chi phí do không sử dụng nhiên liệu đốt tự nhiên nên giá của vật liệu này so với gạch nung cũng rẻ hơn 10 – 15% (tính theo m3 xây dựng). Tuy nhiên, do thói quen sử dụng gạch nung trong xây dựng nên dù đã có nhiều chính sách phát triển thị trường song sản phẩm của công ty vẫn chưa chiếm được thị phần trong xây dựng dân dụng.

Không riêng gì Công ty Gạch tuynel Hương Thủy, các đơn vị phát triển GKN cũng trong tình trạng tương tự. Có kế hoạch phát triển GKN từ năm 2015, hệ thống nhà xưởng đã được đầu tư, song Công ty CP 1/5 vẫn chưa nhập máy móc về sản xuất. Lý do được lãnh đạo nhà máy này đưa ra là sự e ngại về thị trường.

Công ty CP Long Thọ, đơn vị tiên phong trong đầu tư dây chuyền sản xuất GKN, mặc dù tăng trưởng loại gạch này có những chuyển biến song chỉ bó hẹp trong phân khúc xây dựng công trình nhà nước.

Ông Nguyễn Đức Phương, Phó Tổng Giám đốc phụ trách kinh doanh Công ty CP Long Thọ thừa nhận, năm qua mức tăng trưởng GKN đạt 231%. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng trên chỉ tập trung ở phân khúc xây dựng có vốn nhà nước, chỉ có 10% thị phần cung ứng cho thị trường xây dựng tư nhân.

Để giải quyết khó khăn trên, các DN đầu tư dây chuyển đã có những giải pháp tăng cường phát triển mạng lưới thị trường, đổi mới công nghệ sản xuất. Song cũng có một số DN sản xuất GKN phải ngậm ngùi đóng cửa hay chuyển sang sản xuất gạch nung.

Các doanh nghiệp đầu tư dây chuyển sản xuất GKN đều xác nhận, mặc dù tỉnh có chủ trương khuyến khích phát triển GKN song các chính sách hỗ trợ phát triển hầu như không có. Chính sách miễn giảm thuế đất, hỗ trợ thiết bị máy móc vẫn chỉ trên giấy. Trong khi, số lượng các nhà máy gạch tuynen trên địa bàn rất lớn, mỗi năm cung cấp ra thị trường hàng tỷ viên, đáp ứng đủ nhu cầu của người dân nên họ chưa mặn mà với GKN là điều tất yếu.

Ngoài việc tỉnh có những chính sách như tạo điều kiện về vốn, mặt bằng và kiên quyết xoá bỏ các cơ sở sản xuất gạch nung không đủ tiêu chuẩn kỹ thuật, các DN sản xuất cũng cần có nhiều chính sách phát triển, quảng bá sản phẩm ra thị trường dân dụng để người dân có cơ hội tiếp cận với sản phẩm này.

Sử dụng vật liệu xanh, vật liệu thân thiện môi trường hiện đang là xu hướng tất yếu của xây dựng hiện đại. Trong khi các nước trong khu vực đã loại bỏ gạch nung ra khỏi các công trình xây dựng thì ở trong tỉnh, loại gạch này vẫn còn phổ biến, tạo ra những hệ lụy về môi trường, ảnh hưởng sức khỏe con người.

Hoàng Loan